“کودک بزرگسال یا بزرگسال کوچک؟”؛ گفت‌وگویی برای فهم بهتر دنیای نوجوانان
در راستای توجه به سلامت روان، ارتقای کیفیت ارتباط میان خانواده و نوجوان و تقویت نقش والدین در مسیر رشد و تربیت فرزندان، جلسه روان‌شناسی ویژه اولیای دانش‌آموزان پایه‌های دهم رشته‌های تجربی و انسانی با عنوان “کودک بزرگسال یا بزرگسال کوچک؟” روز یکشنبه ۱۵ شهریورماه در دبیرستان علامه حلی ۴ برگزار شد.
این نشست با حضور جمعی از والدین دانش‌آموزان و جمعی از مسئولان و همکاران مدرسه برگزار شد و فرصتی فراهم آورد تا والدین، ضمن آشنایی بیشتر با ویژگی‌های دوران نوجوانی، درباره شیوه‌های مؤثرتر ارتباط، تربیت و حمایت از فرزندان خود به گفت‌وگو و تبادل نظر بپردازند.
نوجوانی؛ دوره‌ای متفاوت و نیازمند نگاه متفاوت
در آغاز این نشست، آقای محمدصادق سیدکباری، روان‌شناس مدرسه، ضمن معرفی خود و تشریح نقش و مأموریت مجموعه “خانه گفت‌وگو”، به اهمیت توجه تخصصی به مسائل روان‌شناختی و ارتباطی دانش‌آموزان و خانواده‌ها پرداخت.
در ادامه، ویژگی‌های رشدی دوران نوجوانی مورد بررسی قرار گرفت. در این بخش، تغییرات جسمانی، روانی و هیجانی نوجوانان و به‌ویژه تأثیر تغییرات هورمونی بر رفتار، هیجان‌ها و واکنش‌های آنان تشریح شد.
تأکید اصلی این بخش بر آن بود که بسیاری از رفتارهایی که ممکن است از سوی والدین به‌عنوان “لجبازی”، “بی‌توجهی”، “پرخاشگری” یا “تغییر رفتار ناگهانی” تلقی شود، در بسیاری از موارد در بستر طبیعی رشد نوجوان قابل فهم است. شناخت این ویژگی‌ها می‌تواند به والدین کمک کند تا به جای واکنش‌های شتاب‌زده، با درک و آرامش بیشتری با فرزندان خود مواجه شوند.
از “تربیت کردن” تا “همراهی کردن”
یکی از محورهای مهم این نشست، طرح مفهوم “پارادایم شیفت” در شیوه تربیت نوجوانان بود.
در این بخش، تغییر تدریجی الگوی رابطه والد ـ فرزند در دوران نوجوانی مورد توجه قرار گرفت؛ دوره‌ای که در آن نوجوان بیش از گذشته به پرسشگری، استقلال‌طلبی، هویت‌یابی و حق انتخاب گرایش پیدا می‌کند.
بر این اساس، تأکید شد که شیوه‌های تربیتی مبتنی بر دستور، کنترل و وظیفه‌شناسی صرف، ممکن است در این مرحله از رشد کارایی گذشته را نداشته باشند و حتی در برخی موارد به فاصله گرفتن نوجوان از والدین منجر شوند.
والدین در این بخش با این نگاه مواجه شدند که دوران نوجوانی، بیش از آنکه زمان افزایش کنترل باشد، می‌تواند فرصتی برای بازتعریف رابطه والد و فرزند و حرکت از رابطه صرفاً عمودی به رابطه‌ای همراه با گفت‌وگو، اعتماد، مسئولیت‌پذیری و احترام متقابل باشد.
پاداش یا دلگرمی؛ کدام‌یک انگیزه می‌سازد؟
در بخش دیگری از جلسه، تفاوت میان “پاداش” و “دلگرمی” و تأثیر هر یک بر انگیزش نوجوانان، به‌ویژه در حوزه تحصیلی، مورد بررسی قرار گرفت.
در این بخش، والدین با اهمیت نوع بازخوردی که به تلاش‌ها و عملکرد فرزندان خود می‌دهند آشنا شدند و درباره این موضوع گفت‌وگو شد که چگونه می‌توان به جای وابسته کردن انگیزه نوجوان به دریافت پاداش‌های بیرونی، زمینه‌ای برای تقویت احساس توانمندی، مسئولیت‌پذیری و انگیزش درونی او فراهم کرد.
این موضوع با توجه به شرایط تحصیلی دانش‌آموزان پایه دهم و آغاز دوره‌ای جدید از مسیر آموزشی آنان، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود.
هفت عادت مرگبار در ارتباط با نوجوانان
یکی از بخش‌های مورد توجه نشست، معرفی “هفت عادت مرگبار” در روابط والدین و نوجوانان بود.
در این بخش، برخی الگوهای رفتاری و ارتباطی که می‌توانند به تدریج زمینه‌ساز کاهش صمیمیت، افزایش تعارض و شکل‌گیری فاصله عاطفی میان والدین و فرزندان شوند، مورد بررسی قرار گرفت.
در مقابل، راهکارهای ارتباطی مؤثر در قالب “هفت عادت مهرورزانه” مطرح شد؛ مجموعه‌ای از رویکردها که می‌تواند به والدین در ایجاد رابطه‌ای امن‌تر، صمیمی‌تر و اثربخش‌تر با نوجوانان کمک کند.
تأکید جلسه بر این نکته بود که ارتباط مؤثر با نوجوان، صرفاً به معنای صحبت کردن با او نیست؛ بلکه شنیدن، فهمیدن، احترام گذاشتن، پذیرش هیجان‌ها و فراهم کردن فضای امن برای گفت‌وگو بخش مهمی از این ارتباط را تشکیل می‌دهد.
وقتی والدین نیز وارد گفت‌وگو می‌شوند
از نقاط برجسته این نشست، حضور پرشور و مشارکت فعال والدین بود.
حاضران در طول جلسه با طرح پرسش‌ها، دغدغه‌ها و تجربه‌های شخصی خود، فضایی تعاملی و دوسویه ایجاد کردند و موضوعات مطرح‌شده صرفاً در قالب یک سخنرانی یک‌طرفه باقی نماند.
والدین ضمن بیان تجربه‌های مثبت و چالش‌های خود در ارتباط با نوجوانان، پرسش‌های متنوعی را با روان‌شناس مدرسه در میان گذاشتند و پاسخ‌ها، بازخوردها و جمع‌بندی‌های علمی لازم را دریافت کردند.
این تعامل نشان داد که خانواده‌ها در کنار دغدغه‌های تحصیلی، به مسائل ارتباطی و روان‌شناختی فرزندان خود نیز توجه ویژه‌ای دارند و برای شناخت بهتر دنیای نوجوانان و یافتن شیوه‌های مؤثرتر ارتباط با آنان، نیازمند فرصت‌هایی برای گفت‌وگو و دریافت آموزش تخصصی هستند.
درخواست والدین برای برگزاری نشست‌های اختصاصی پدران
در پایان نشست، والدین ضمن استقبال از محتوای ارائه‌شده، بر تداوم برگزاری جلسات روان‌شناسی و آموزشی ویژه خانواده‌ها تأکید کردند.
یکی از درخواست‌های مطرح‌شده از سوی حاضران، برگزاری جلسات اختصاصی برای پدران بود؛ جلساتی که بتواند زمینه‌ای برای شناخت عمیق‌تر ویژگی‌های دوران نوجوانی و تقویت ارتباط میان پدران و فرزندان نوجوان فراهم کند.
این درخواست، بیانگر اهمیت روزافزون نقش هر دو والد در شکل‌گیری سلامت روان، هویت، استقلال و رشد اجتماعی نوجوانان است.
حضور و همراهی مسئولان و همکاران مدرسه
در این نشست، جمعی از مسئولان و همکاران دبیرستان نیز حضور داشتند که از جمله می‌توان به معاونت محترم آموزشی، جناب آقای صالح‌زاده؛ معاونت محترم پژوهشی، جناب آقای صالح؛ معاونت مالی مدرسه، جناب آقای عمویی؛ کارشناس محترم پرورشی، جناب آقای عبدی؛ مشاور تحصیلی پایه دهم، جناب آقای رحیم‌نژاد؛ و آقای مرادی، مشاور دبیرستان اشاره کرد.
حضور و همراهی مجموعه مدیریتی، اجرایی، آموزشی و مشاوره‌ای مدرسه در این برنامه، نشان‌دهنده اهمیت توجه هم‌زمان به ابعاد آموزشی، تربیتی و روان‌شناختی در مسیر رشد دانش‌آموزان است.
قدردانی
در پایان، از مدیریت محترم دبیرستان، جناب آقای دکتر جمیلی، معاونت محترم پرورشی، جناب آقای فرقانی، معاونت محترم پژوهشی، جناب آقای صالح، و همچنین کادر خدماتی پرتلاش مدرسه، آقایان فتاحی، سنجربیگی، رضایی و تکاور و نیز جناب آقای کاظمی، بابت هماهنگی، همراهی و تلاش‌های صمیمانه و ارزشمند در برگزاری این نشست، صمیمانه قدردانی می‌شود.
برگزاری چنین نشست‌هایی می‌تواند گامی مؤثر در جهت تقویت ارتباط میان خانه و مدرسه و شکل‌گیری نگاه آگاهانه‌تر به نیازهای روانی و تربیتی نوجوانان باشد؛ چراکه در مسیر رشد یک نوجوان، گاهی بیش از آنکه به “والدین بهتر” نیاز داشته باشیم، به والدینی نیاز داریم که بتوانند دنیای فرزند خود را بهتر ببینند، بهتر بشنوند و بهتر بفهمند.
خانه گفت‌وگو؛ جایی برای شنیدن، فهمیدن و ساختن ارتباطی بهتر.
دبیرستان دوره دوم تیزهوشان علامه حلی 4
[…] […]